طب سنتی ایران

طب سنتی ایران و بیماری های زنان

درد رحم‏

در بافق جوشانده گياه گازرو[1] مى‏ خورند (جانب اللهى 1384: 120).

ترشحات رحم‏

در لرستان با نوشيدن دم‏كرده پوست انار درمان مى‏كنند (اسديان خرم‏آبادى و ديگران: 254).

عفونت رحم‏

در اروميه ريشه پنيرك را همراه با برگ تازه بارهنگ و گياه كهليك‏اوتى يا كاكوتى، گزنه، گل گاوزبان و پونه را در مقدارى شير مى‏جوشانند تا به تدريج شير لعاب‏دار شود.

وقتى مايع كمى سفت شد، آن را به زير شكم مى‏مالند و يا با دستمالى به دور شكم مى‏بندند يا اينكه رحم بيمار را در معرض بخارات اين مايع قرار مى‏دهند يا در اين مايع مى‏نشانند (مجيدى خامنه، 1382: 90).

خارش رحم‏

در بوشهر روغن بادام تلخ را در كمى آب نيم‏گرم ريخته و آهسته به هم مى‏زنند تا يكنواخت‏

گردد، سپس آن را به موضع خارش مى‏مالند (افشار سيستانى، 1369: 675).

كيست تخمدان‏

در اصفهان عصاره پوست گردو تجويز مى‏شود (تحقيقات ميدانى مؤلف).

روسه‏[2]

در گيلان نوعى بستگى رحم است، كه براى درمان آن زن را بر روى تاس بزرگى مى‏نشانند و دلاك با تيغ پوست زائد را مى‏شكافد (پاينده: 250).

تنظيم قاعدگى‏

در بافق دم‏كرده بهار نارنج (شكوفه نارنج) و بابونه مى‏خورند (جانب اللهى، 1384: 120).

در اصفهان بومادران پودر كرده و مازو براى تنظيم سيكل قاعدگى، حب الغار، استوقدوس، سكنبيج، حلتيث، انغوزه، سياه‏دانه، باقلاى مصرى، گل سوسن براى بازكننده قاعدگى استفاده مى‏كنند (تحقيقات ميدانى مؤلف).

بند نيامدن خون قاعدگى‏

در لرستان براى اين منظور جوشانده رازيانه يا جوشانده گل هميشه بهار مصرف مى‏شود (اسديان خرم‏آبادى و ديگران: 253).

در سروستان گرد نرمى را كه از تركيب تخم شويد، زعفران، زردچوبه و بابونه تهيه كرده‏اند، روى تخم‏مرغ مى‏ريزند و از آن حب مى‏سازند و به زنانى كه دچار عوارض ماهانه مى‏شوند، مى‏دهند (همايونى، 1371: 477).[3]

نازايى‏

در شهر اردبيل براى درمان نازايى به روش‏هاى زير عمل مى‏كردند:

– زن نازا پيه را داغ كرده از راه آلت تناسلى شياف مى‏كرد.

– گل بينتى، پونه، و كاكوتى را دم كرده براى خوردن به زن نازا مى‏دهند. همچنين بخور گياهان مذكور يا شست‏وشوى واژن را با اين داروها مفيد مى‏دانند.

– براى تقويت رحم خرما را از راه آلت تناسلى شياف مى‏كنند، يا مقدارى روغن كرچك به مقعد مى‏مالند.

تعيين جنسيت جنين‏

اهالى شهر اردبيل جنسيت جنين را به شكل‏هاى زير مشخص مى‏كنند:

– درد زايمان جنين پسر دو بار پشت سر هم و يك بار با كمى فاصله رخ مى‏دهد، اما درد زايمان جنين دختر پشت سر هم و با شدت است.

– اگر نوك سينه باردار قهوه‏اى پررنگ باشد جنين را دختر و اگر كم‏رنگ باشد پسر مى‏دانند.

– اگر شكم زن حامله در پهلو پر باشد جنين را پسر و اگر در جلو و زير ناف قرار گيرد، جنين را دختر مى‏دانند.

– با بازكردن كله گوسفند هم تعيين جنسيت مى‏كنند به اين ترتيت كه پس از نصف كردن كله، اگر بناگوش سر گوشتى باشد جنين را دختر اما اگر لخت باشد جنين را پسر مى‏دانند.

– بدون توجه زن حامله مقدارى نمك بر سر مى‏ريزند، اگر دست را بالاى لب خود كشيد، جنين پسر و اگر به سر و صورت خود بكشد آن را دختر مى‏دانند.

– زن حامله‏اى كه رنگ چشمانش روشن باشد نشانه داشتن جنين پسر است. اما اگر رنگ چهره زن حامله برنزى باشد نشانه جنين دختر در شكم مادر است.[4]

بارورى و فرزندآورى عقيم بودن و نازايى‏

ماماهاى محلى اين منطقه از همه دلايل عقيم بودن و نازايى اطلاعات كافى ندارند. دلايل نازايى زنان را تخمدانى گوشتى و فاقد تخم و ضعف دستگاه توليد مثل مى‏دانند.

در ضعف دستگاه توليد مثل در اثر كم‏كارى تخمدان‏ها به مردان و زنان توصيه مى‏كنند از خوردن خوراك‏هاى سرد پرهيز كرده و از خوراكى‏هاى گرم همچون عسل، شير، ماهى زبيدى، و دنبلان (تخمدان‏ گوسفند) استفاده كنند.

سقط جنين و روش‏هاى پيشگيرى از آن‏

– براى پيشگيرى از سقط جنين به زنان در ماه‏هاى اول باردارى توصيه مى‏شده كه بدن خود را تقويت و از بلند كردن چيزهاى سنگين پرهيز و كمتر نزديكى كنند.

– زنى كه مشكوك به باردارى بوده و دچار خونريزى مى‏شود نشاسته را با ماست مى‏خورده تا خونريزى قطع شود و در غير اين صورت جنين پلاسيده شده به راحتى دفع شود در صورت ناموفقيت، اين كار را با كورتاژ در بيمارستان انجام مى‏دهند.

– در روش ديگر دوغ و كشك را به همراه پاچه گاو پخته، روغن آن را گرفته و به مواد اوليه نمك، ادويه، آلت (فلفل) پياز اضافه كرده و طى چندين روز از آن خورده تا جنين دفع شود.

زايمان و بيمارى‏هاى ناشى از آن و روش‏هاى پيشگيرى و درمان‏

اولين بيمارى كه بعد از هر زايمان ممكن بوده زن زائو را تهديد كند عفونت دستگاه تناسلى بود براى پيشگيرى از اين بيمارى زن زائو بعد از زايمان روى خاكستر داغى، كه تازه از تنور بيرون آورده،  شست تا خون‏هاى كثيف داخل شكم و رحم خارج شود. اين كار را با نشستن روى خشت گرم هم انجام مى‏دادند.

تعيين جنسيت جنين‏

– ماماى محلى اين منطقه اعتقاد بر اين دارد اگر شكم زن باردار سفت و نافش داغ باشد جنين او پسر است و اگر شكم زن به طرف بالا و سرد باشد جنين دختر است كه البته اين علائم بسته به طبع زن باردار تغيير مى‏كند.

– اگر جنين سمت راست شكم قرار گرفته باشد دختر و چنانچه مايل به سمت چپ شكم باشد پسر است.

– اگر زن باردار كسل و بى‏ حوصله و تنبل باشد جنين دختر است و اگر خوش ‏اخلاق و چابك و بانشاط باشد پسر است.

تنظیم و نشر : گروه کرویا www.keroya.ir

منبع : جانب اللهي، محمد سعيد، پزشكى سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى، 1جلد، مؤسسه انتشارات امير كبير – تهران، چاپ: اول، 1390 ه.ش.

[1] ( 1).g zaru

[2] ( 1).rusa

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *